باید بدانیم

مدیر محصول کیست و چه کاری انجام میدهد؟ ابزارهای مورد استفاده مدیر محصول چیست؟

مدیر محصول

دانشکده مدیریت دانشگاه تهران – “مدیر محصول” واژه و سمتی است که در سال های اخیر به عنوان یکی از پست‌های مهم شرکت ها و سازمان‌ های مختلف به شمار میرود.

امروزه یکی از نقش های کلیدی در استارتاپ ها و نیز شرکت هایی که موضوع فعالیت آنها بستر وب و برنامه نویسی است، سمت مدیر محصول است.

مدیر محصول مسئولیت موفقیت محصول در طی تمام چرخه عمر آن را بر عهده دارد. مدیر محصول بیش از “چه” بر “چگونه” تمرکز دارد، به این معنا که  کار وی در نظر گرفتن چشم انداز بلندمدت و تصمیم گیری در مورد جهت رشد محصول بر اساس نیازهای تکمیلی مشتری است.

مدیر محصول باید پاسخگوی سوالاتی از قبیل: محصول یا خدمت چه مشکلی را برای مشتریان حل میکند؟ بازار هدف محصول یا خدمت چیست؟ استراتژی تولید کالا یا ارائه خدمت به چه شکلی است؟ استراتژی بازاریابی به چه صورت است؟ پارادایم های مالی چگونه باشد؟

به بیان دیگر مدیر محصول فردی است که همه چیز را برای تولید محصول نهایی مدیریت میکند.

نقش و مسئولیت های مدیر محصول چیست؟

مدیر محصول مسئول استراتژی، نقشه راه و تعریف ویژگی برای یک محصول یا خط محصول است. این نقش شامل فعالیت های پیش بینی، بازاریابی، مسئولیت های سود و زیان و … است. در واقع کار مدیر محصول پیش از شروع تولید و در هنگام ایده یابی و برنامه ریزی برای محصول مورد نظر شروع میشود.

مدیر محصول بر اساس نیازهای مشتریان و تجزیه و تحلیل شرایط بازار یک چشم انداز و استراتژی منحصر به فرد از محصول ارائه میدهد. سپس طرحی برای دستیابی به این چشم انداز ارائه میکند و پیش از تحویل آن به تیم تولید، جدول زمانی پیاده سازی طرح را تهیه میکند و در نهایت با رهبری تیم و بررسی نقشه راه، تغییرات مورد نیاز را در بین مسیر تا رسیدن به هدف صورت میدهد.

مدیر محصول همچنین  مجری مسئولیت های بازاریابی مانند: اطلاع رسانی در مورد محصول، ارتباطات مشتری، تبلیغات، روابط عمومی و رویدادها است. با توجه به سیاست های سازمان یا شرکت این نقش میتواند توسط یک فرد، دو نفر یا گروه مختلف که با یکدیگر همکاری می کنند، انجام شود.

نقشه راه

یک مدیر محصول به چه مهارت هایی نیاز دارد؟

برای درک بهتر از کاری که مدیر محصول انجام میدهد، ویژگی های مورد نیاز این مسئولیت را در ۸ تیپ شخصیتی بررسی میکنیم. البته مدیر محصول نیازی به تخصص کامل در تمامی این حوزه ها ندارد ولی یک مدیر محصول خوب توانایی ایفای نقش در همه این بخش ها را دارد.

مهارت های مورد نیاز مدیر محصول:

ناظر

مدیر محصول بر بخش های مشتریان، بخش های بازار و تیم های اجرایی سازمان نقش نظارتی دارد.

بهترین مدیر محصول ها افرادی هستند که با قدرت مشاهده زیرکانه به کشف فرصت ها میپردازند. مدیر محصول با مشاهدات خود تصویری جامع از جایگاه محصول، دیدگاه مشتریان در مورد آن و جایی که باید به آن برسد، ارائه میدهد.

رهبر

همانطور که در بالا اشاره شد مدیر محصول از طریق مشاهدات عمیق خود، چشم اندازی از جایی که محصول قرار است به آن برسد، ارائه میدهد. همچنین وی برای ساختن محصولات مفهومی که جهت حل مشکلات واقعی مشتریان تولید میشوند، نیاز به چشم اندازی ژرف و اعتماد به نفس کافی دارد. با وجود اینکه مشتریان عموما ًمیدانند که نیاز یا خواسته دارند، ولی به ندرت پاسخ آن را میدانند. یک مدیر محصول، با وجود اینکه ممکن است همه در مورد گام بعدی سازمان نامطمئن باشند، میداند که قدم بعدی تیم چیست.

استراتژیست

مدیر محصول برای داشتن چشم اندازی بالاتر، اهداف و نوآوری های کلیدی محصول را تعیین میکند. او با در نظر گرفتن ظرفیت ها و قابلیت های سازمان و نیز نیازهای بازار و مشتریان به تدوین استراتژی ها میپردازد.

سپس آنچه میخواهد به آن دست یابد و نیز چگونگی رسیدن به اهداف تعیینی را با دیگر اعضای سازمان به اشتراک گذاشته تا تیم ها بر روی موارد مهم متمرکز شوند. مدیر محصول استراتژیست اهداف را دنبال میکند و تغییرات لازم را ایجاد میکند.

حسابگر

مدیر محصول باید نسبت به صحت کارکرد محصول یا ارائه خدمت پاسخگو باشد. او اهدافی را که قابلیت سنجش دارند معین کرده و معیارهای شفافی را برای سنجش موفقیت محصول یا خدمت مشخص میکند. مدیر محصول  میداند که بدون تعیین پارامترها امکان سنجش پیشرفت وجود ندارد، بنابراین داشبوردی از معیارها جهت سنجش عملکرد که برای سلامت محصول و کسب و کار حائز اهمیت است طراحی کرده و به طور دائم آنها را مورد بررسی و ارزیابی قرار میدهد.

هماهنگ کننده

مدیر محصول بطور همزمان در دو سطح به فعالیت میپردازد: ایجاد هماهنگی بین محصول و تیم ها و نیز حصول اطمینان از هماهنگی میان افراد. دامنه این نقش از ابتدای تشکیل تیم ها تا ارائه محصول یا خدمت بطور کامل ادامه دارد.

محرک

مدیر محصول برای افراد ایجاد انگیزش نموده و موج های هیجانی لازم را ایجاد میکند. او به اهمیت ضرورت پاسخگویی به درخواست ها و اطلاعات مورد نیاز تیم ها واقف بوده و کاهش سرعت عملکرد تیم را برنمیتابد.

نتیجه ایجاد موج های هیجانی افزایش بازده کاری افراد و نیز صرفه جویی در زمان یا تسریع فعالیت ها است.

جنگجو

مدیر محصول در راه تحقق اهداف استراتژیک طراحی شده همه تلاش خود را با روحیه جنگجویانه بکار میبندد. روحیه جنگاوری از این جهت حائز اهمیت است که وی در طول طراحی تا ارائه محصول یا خدمت با موانع و مشکلات زیادی رو به رو میشود.

تنظیم کننده

مدیر محصول هر آنچه لازم است را چینش میکند. استراتژی محصول را بر اساس تجزیه و تحلیل رخدادها تنظیم میکند. همچنین وی وظیفه دارد که به ارائه راه حل برای مشکلات پیچیده بپردازد. او به خوبی میداند باید به ترتیب نسبت به  بررسی و حل کدام مسئله اقدام کند، یا نسبت به یک چالش بی توجه باشد و یا اجازه دهد خود سازمان در مورد موضوع تصمیم گیری کند.

چند نمونه از ابزارهای مورد استفاده مدیر محصول

در گذشته به علت نبود ابزار و نرم افزارهای مشخص برای مدیریت محصول، اغلب مدیران محصول از ترکیبی از محصولات نرم افزاری و اسناد متنی و … جهت ایجاد نقشه راه و پیشبرد اهداف خود استفاده میکردند.

امروزه با گسترش نیاز به مدیران محصول و ظهور برنامه های مبتنی بر رایانش ابری، نرم افزارهایی جهت تنظیم استراتژی، مدیریت محصول، تعریف وضعیت محصول و دریافت بازخورد مشتریان ارائه شده است. استفاده از ابزارهای مناسب، تیم محصول را در همکاری بهتر و تصمیم گیری در مورد آینده یاری میکند.

یکی از ابزارهای موجود در اختیار مدیر محصول، Scrum است.

طبق تعریف خود Scrum، این نرم افزار چارچوبی جهت حل مشکلات پیچیده و ایجاد هماهنگی مؤثر در محصولات پیچیده و همچنین رساندن محصول به بالاترین ارزش ممکن به صورت مولد و خلاقانه است.

Scrum به سنجش کار افراد و کارهای در حال انجام میپردازد. ارتباطات که بخش مهمی از فرآیند انجام هر کاری است از طریق این ابزار در بخشی به نام “events” قابل پیشبرد است.

اسکرام

یکی دیگر از ابزارهای محبوب برای مدیریت محصول Trello است.

Trello بستری است که با استفاده از بخش های مختلف مانند: Borads، Lists، Cards تصویری کلی از پروژه (کارهایی که در دست اقدام هستند، افرادی که در حال انجام کارها هستند و میزان پیشروی هر بخش) جهت مدیریت بهتر ارائه میدهد.
در این نرم افزار قابلیت افزودن نظرات، پیوست ها، لینک ها و … به کارت ها وجود دارد که سبب سهولت پیگیری یک محصول از ابتدا تا انتهای تولید آن میشود.

جذابیت بصری و کاربری آسان، این ابزار را به یکی از ابزارهای محبوب مدیریت محصولات تبدیل کرده است.

Trello

تفاوت مدیر محصول با مدیر پروژه

پیش از بیان تفاوت میان مدیر پروژه و مدیر محصول، بهتر است به تبیین مفهوم پروژه و محصول بپردازیم.

محصول هر چیزی است که میتواند برای حل یک مشکل یا رفع یک نیاز، وارد بازار شود.

هر محصولی دارای یک چرخه عمر است که شامل چندین مرحله است. ابتدا ضرورت محصول تشخیص داده میشود، سپس توسعه یافته، پس از آن در بازار معرفی و مدیریت شده و در نهایت هنگامی که نیاز به آن از بین رود از رده خارج میشود.

پروژه تلاشی موقتی در جهت خلق یک ساختار منحصر به فرد است. با هر پروژه تعریف دقیقی از آنچه باید در زمان مشخصی به آن دست یافت وجود دارد.

توجه به این نکته که محصول فقط میتواند در قالب یک پروژه توسعه یابد و در چرخه عمر یک محصول چندین پروژه میتوانند رخ دهند، حائز اهمیت است.

مدیریت محصول یک نقش سازمانی در شرکتی است که با برنامه ریزی، پیش بینی و ساخت یا بازاریابی یک محصول در تمام مراحل چرخه عمر آن درگیر است.

مدیریت پروژه شامل استفاده از فرایندها، روش ها، دانش، مهارت ها و تجارب در جهت دستیابی به اهداف یک پروژه مشخص است.

مدیر محصول مسئول استراتژی، ایده یابی، ابعاد محصول، ورود به بازار، آموزش سازمانی و سود و زیان محصول است.

مدیر پروژه مسئول بودجه ریزی، منابع، ظرفیت، سازمان دهی بین تیمی، تحلیل مسئله و به روزرسانی وضعیت پروژه است.

تفاوت مدیر محصول (Product Manager) با Product Owner

Product Owner شخصی است که با بررسی نیاز بازار و مشتریان، ایده محصول جدید را طرح کرده و آن را برای تولید به مدیر محصول و تیم توسعه ارائه میدهد. پس از آن مدیر محصول، براساس طرح اولیه وی به توسعه و ساخت محصول اقدام میکند.

گاهی مدیر محصول و Product Owner دو فرد متفاوت در سازمان هستند و گاهی یک شخص هر دو این نقش ها را ایفا میکند.

منبع: www.aha.io

نویسنده: مائده رضائی

یک دیدگاه

یک دیدگاه ارسال کنید