اقتصاد و سرمایه گذاری بیشتر بدانیم

هر آنچه باید در مورد بازار بورس بدانیم

هر آنچه باید در مورد بازار بورس بدانیم

دانشگاه تهران دانشکده مدیریت: هر آنچه باید در مورد بازار بورس بدانیم

شاخص بورس، حجم معاملات، نزدک، کک، دکس و … واژه هایی هستند که همیشه در اخبار می شنویم و شاید خیلی از ما نسبت به آن آشنایی نداشته باشیم. بورس چیست؟ شاخص کلی به چه معنا است؟ بورس چیست و چه تاثیری بر اقتصاد دارد؟ آیا بورس یک بازار دلالی است و یا برای اقتصاد ارزش افزوده دارد؟ در این مطلب با زبانی ساده و روان با مفاهیم مقدماتی بازار بورس آشنا می شویم:

بازار بورس چیست؟

برای اینکه بخواهیم بازار بورس را تعریف کنیم باید اول واژه بازار را تعریف کنیم: بازار به محلی گفته می شود که در آن خریدار می تواند از فروشنده چیزی بخرد. حال این بازار می تواند اینترنتی باشد، یا به صورت فیزیکی خریدار و فروشنده دور هم جمع شوند؛ می توان یک جنس حقیقی فیزیکی (کالا) را فروخت یا یک دارایی و سند (اوراق مشارکت، سهام، آپشن مالی و …) را معامله کرد.
حال بورس اوراق بهادار اینگونه تعریف می شود: محلی رسمی و قانونی برای خرید و فروش اوراق بهادار از جمله سهام شرکت ها، اوراق قرضه دولتی و خصوصی است که تحت نظارت نهادهای قانونی قرار دارد.

بازار بورس چگونه کار می کند؟  

در بورس اوراق بهادار، سرمایه خریداران، در ازای خرید بخشی از سهام شرکت در اختیار فروشنده قرار می گیرد. در واقع در بازار بورس بخشی از سهام هر شرکت معامله می شود.

خریداران سهام شرکت ها در بورس، سرمایه دارانی هستند که نمی دانند باید با پول در دست خود چه کنند. بازار بورس شرایطی را فراهم می کند که این سرمایه تحت یک سازوکار قانونی و سودآور در اختیار فعالان عرصه صنعت و خدمات قرار بگیرد و آنها با این پول به فعالیت اقتصادی بپردازند. بورس سازوکاری است که می تواند سرمایه های بی هدف جامعه را به سمت کار و فعالیت مفید اقتصادی سوق بدهد.

فرض کنید بازار بورس وجود نداشته باشد. حال یک سرمایه گذار با حجم کمی از سرمایه نمی تواند یک فعال اقتصادی را پیدا کند که با نظرات هم هماهنگی داشته باشند، تعداد گزینه هایی که برای سرمایه گذاری در اختیار اوست کم است و احتمالا نتواند به علت کم بودن سرمایه اش در یک فعالیت به صورت مفید شرکت کند.

اما بازار بورس می تواند سرمایه های خرد و کلان صاحبان سرمایه را جمع آوری کند، تمام گزینه های ممکن برای مشارکت را به صورت مساوی در اختیار همه خریداران قرار دهد. بدین ترتیب سرمایه سرگردان به سمت فعالیت اقتصادی جهت دهی می شود.

قیمت در بورس چگونه تعیین می شود؟

معاملات در بورس از طریق کارگزار انجام می شود. کارگزار یا کارگزاری یک شرکت ثالث است که وظیفه بررسی پیشنهادهای خرید و فروش را برعهده دارد. کارگزار ابتدا درخواستهای خرید را بررسی می کند و آنها را بر اساس قیمت مرتب می کند و بالاترین قیمت را اولویت اول قرار می دهد. سپس نوبت به بررسی درخواست فروش می رسد. در این ردیف نیز هر فروشنده ای که با کمترین قیمت سهام خود را بفروشد در ردیف اول فروش قرار می گیرد. اگر قیمت فروشنده و خریدار با هم تناسب داشته باشد (فروشنده به قیمتی کمتر از خریدار عرضه کند) کارگزار معامله را برقرار میکند. حال در صورتی که با قیمت موجود تقاضایی برای سهام وجود نداشته باشد خریدار قیمت پایین تری در خواست می دهد و به این ترتیب قیمت همواره متعادل می شود. با این روند قیمت در بورس بر اساس عرضه و تقاضا به صورت واقعی تعیین می شود.

بازار بورس تهران

بازار بورس تهران

فواید سرمایه گذاری در بورس برای سهامداران

کسب درآمد در بورس

طبیعتا هر کسی که صاحب سرمایه است مایل است از محل سرمایه خود درآمد کسب کند. کسب درآمد در بورس از دو راه امکان پذیر است: ۱- زمانی که شرکت برای پایان یک دوره مالی به محاسبه عملکرد مالی خود می پردازد و درآمد حاصله را به طور مساوی بین سهامداران تقسیم می کند. بدین ترتیب صاحبان سهام به ازای هر سهم خود مقداری سود کسب می کنند: ۲- افزایش قیمت سهام: به علت عملکرد خوب شرکت و موفقیت آن قیمت سهام افزایش می یابد و سهام دار با فروش سهام خود به قیمت بالاتر می تواند سود کسب کند.

امکان سرمایه گذاری با هر سرمایه ای

برای بسیاری از عرصه ها سرمایه گذاری با مقدار کم سرمایه ممکن نیست. به طور مثال سرمایه گذاری با سرمایه کم در عرصه مسکن و یا صنعت ممکن نیست. اما با استفاده از بورس می توان با هر مقداری از سرمایه؛ از یک میلیون تومان ده میلیارد تومان، می توان در بورس حضور داشت.

قابلیت نقدشوندگی

برای سرمایه هایی که در عرصه هایی مثل مسکن و اتوموبیل اندوخته می شوند امکان تبدیل سرمایه به پول نقد در زمان کم وجود ندارد. به علت گران بودن مسکن و کم بودن تعداد معادلات نمی توان به راحتی سرمایه خود را به پول نقد تبدیل کرد. اما در بازار بورس در هر زمانی می توان سهام خود را به پول نقد تبدیل کرد. می توانید به راحتی بخشی از سهام خود را که نیاز دارید بفروشید و پول نقد مورد نیاز خود را تامین کنید.

فواید بورس برای اقتصاد

سرمایه های مردم در بازارهای مختلفی قرار می گیرد بازارهایی مثل مسکن، خودرو ارز، طلا و… سرمایه در بازارهایی مثل مسکن و خودرو می تواند تا حدی مولد باشد اما عموما به سمت دلالی میل می کند و باعث کمبود نقدینگی در بخش مولد و بخش صنعتی اقتصاد می شود. حال اگر سرمایه های مردم به سمت بورس هدایت شود شرکت های فعال و تولیدکننده در عرصه های صنعتی، مالی، خدماتی و غیره می توانند سرمایه لازم برای تولید گسترش کار خود را به دست آورند.

به بیان ساده تر اگر بازار بورس رونق پیدا کند و سرمایه مردم به آن سمت هدایت شود شاهد چرخش چرخ اقتصاد و رونق هر چه بیشتر آن خواهیم بود. و بالعکس اگر بورس افت کند و سرمایه مردم به سمت کارهای کاذب و بازارهای غیرمولد مثل دلالی ارز و طلا حرکت کند گرچه این اقدام برای برخی از صاحبان سرمایه سودآور خواهد بود اما در کل برای اقتصاد کشور فایده ای نخواهد داشت.

شاخص سهام چیست؟

یکی از معروف ترین کیلدواژه ها در زمینه بورس واژه شاخص کل بورس است. اما شاخص به چه معناست و چه چیزی را بیان می کند. تغییرات شاخص کل مهمتر از میزان عدد ان است. به طور مثال با شنیدن یک عدد شاخص نمی توان نتیجه ای گرفت بلکه باید مقدار افزایش یا کاهش آن را مد نظر قرار داد. تغییرات شاخص کل در واقع بیانگر میانگین بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس است.

بازدهی سرمایه‌گذاران در بورس از دو طریق بدست می‌آید. اول دریافت سود نقدی سالانه و دوم، تغییر قیمت سهم در طول دوره سرمایه‌گذاری. برای مثال، فردی را درنظر بگیرید که سهام شرکت الف را در ابتدای سال، با قیمت ۱۵۰ تومان خریداری می‌کند. اگر قیمت سهام این فرد در پایان سال، به ۱۸۰ تومان افزایش یابد و شرکت، در پایان سال نیز ۱۵ تومان به عنوان سود نقدی، به ازای هر سهم توزیـع کند، این فرد مجموعا ۴۵ تومان سود از محل افزایش قیمت سهم و دریافت سود نقدی بدست آورده است و بنابراین، بازدهی وی در پایان سال، ۳۰ درصد خواهد بود، زیرا سرمایه وی از ۱۵۰ تومان به ۱۹۵ تومان افزایش یافته است.

تغییرات شاخص کل نیز دقیقا بیانگر میانگین بازدهی بورس است، بنابراین، اگر برای مثال، شاخص کل بورس در ابتدای سال، ۲۰ هزار واحد باشد و در پایان سال، با ۱۰ هزار واحد افزایش، به ۳۰ هزار واحد برسد، به این معناست که میانگین بازدهی بورس از محل افزایش قیمت سهام شرکت‌ها و تقسیم سود نقدی بین سرمایه‌گذاران در آن سال، ۵۰ درصد بوده است:

میزان رشد شاخص در طول سال  ۱۰۰۰۰ = ۵۰  % × ۲۰۰۰۰

در واقع می توان گفت با افزایش مقدار شاخص کلی وضعیت سهام ها اعم از قیمت، میزان سود و حجم معامله مثبت و رو به رشد بوده است. به طور مشابه در صورت کاهش شاخص می توان نتیجه گرفت که روند عمومی بازار مثبت نبوده و قیمت و سود سهام ها کم شده و در نتیجه سهامداران بازده خوبی نداشته اند. اما باید توجه داشت شاخص کلی چون از همه شرکت های حاضر در بورس ناشی می شود وضعیت هر صنعتی را به درستی مشخص نمی کند. به طور مثال در حالی که صنعت خودرو در حال رشد است و شاخص کلی نیز افزایش یافته اما شرکت های بانکی و مالی با افت رو به رو شده باشند. به همین منظور شاخص های جزیی و فرعی دیگری نیز معرفی می شوند.

بازار بورس نیویورک واقع در وال استریت

بازار بورس نیویورک واقع در وال استریت

شاخص صنعت

چون محاسبه شاخص کلی نمی تواند نشان دهنده هر شرکتی باشد شاخص صنعت می تواند برای هر صنعت مفید باشد. شاخص صنعت مثل شاخص کل محاسبه می شود ولی شرکت هایی که در آن دخالت داده می شوند شرکت های صنعتی هستند و برای هر صنعت (دارویی، خودرو، فلزت و …) جدا محاسبه می شود.

شاخص مالی نیز مانند شاخص صنعت است و برای محاسبه آن شرکت های مالی و اعتباری مورد بررسی قرار می گیرند.

این شاخص ها می توانند نشان دهنده وضعیت هر صنعت و شاخه باشند. برای بررسی وضعیت هر صنعت بهتر است که از شاخص مربوط به آن استفاده کرد.

شاخص ۵۰ شرکت برتر

در این شاخص که شامل قیمت سهام ۵۰ شرکت برتر سال است، برترین شرکت ها دخیل می شوند. این شاخص به دو روش محاسبه می شود روش اول ساده که در آن فقط قیمت هر شرکت محاسبه می شود و یا روش موزون که تعداد سهام منتشره از هر شرکت نیز در آن دخیل می شود و به نوعی شاخص تعدیل می شود.

عرضه اولیه

عرضه اولیه: Initial Public Offer: IPO به اولین عرضه سهام یک شرکت در بورس عرضه اولیه گفته می شود. در این مورد شرکتی که تاکنون عضو بورس نبوده است توسط کارشناسان سازمان بورس تعیین ارزش و قیمت می شود و س پس بعد از یک عرضه جزئی (در حدود یک درصد سهام) کشف قیمت می شود. بعد از کشف قیمت سهام این شرکت در بورس عرضه می شود و تمام اعضای بازار می توانند خریداران سهام آن باشند. حال صاحبان سهام به میزان سهم خود می توانند در تصمیم گیریهای این شرکت دخالت کنند و در واقع می توانند در هیئت مدیره و مجمع عمومی صاحب سهم و کرسی باشند.

به نقل از: www.sena.ir

خلاصه
تاریخ بازبینی
آیتم های بازبینی
هر آنچه باید در مورد بازار بورس بدانیم
امتیاز نویسنده
41star1star1star1stargray

یک دیدگاه ارسال کنید